Η θεσμοποιημένη επέτειος της εξέγερσης του Πολυτεχνείου.Θεσμοποιημένη;

Νοέμβριος 26, 2009 at 18:35 (ιστορία) (, )

Βασίλης Ν. Ρόγγας, τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2009

Χρόνια τώρα κατεβαίνουμε στις πορείες που γίνονται για την επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Πιο μικροί ήμαστε κοντά στην ΚΝΕ που φαινόταν πολύ συγκροτημένη και μεις δεν είχαμε ιδέα από δρόμο. Θυμάμαι, μάλιστα, από τις πρώτες φορές, όταν με την παρέα μου στρίψαμε να φύγουμε στο Σύνταγμα μια πλήρως μαστουρωμένη και αρχετυπική κνίτισσα να μας εγκαλεί λέγοντας το αμίμητο: «που πάτε ρε σύντροφοι, σε λίγο θα αρχίσει η επανάσταση»!

Δεν καλοξέραμε γιατί κατεβαίναμε, μόνο είχαμε μια αίσθηση αδιόρατου χρέοyς . Τώρα σκέφτομαι ότι αν αυτή η πορεία, που στα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης συγκέντρωνε κανά εκατομμύριο λαού, θεσμοποιήθηκε και άρα έχασε την προωθητική δύναμη που θα μπορούσε να έχει μια περπατητούρα μνήμης, τιμής και πολιτικής επανασυγκρότησης. Τι έγινε και μισερεύτηκε έτσι, αν μισερεύτηκε;

Για να δούμε… Το concensus της Μεταπολίτευσης στήθηκε στο βωμό της μνήμης εκείνης της ματωμένης καταστολής της εξέγερσης αλλά και της εναντίωσης όλων των πολιτικών παρατάξεων στη Χούντα και τους συνταγματάρχες ηγέτες της. Παράλληλα, οι πολίτες, σχεδόν κοιμισμένοι, δέχτηκαν τις μανιχαιστικές αντιλήψεις του ΚΚΕ και του ΠΑΣΟΚ για τα αίτια και την πολιτική διαδρομή της Χούντας. Δεν περίσσευε χώρος για ακαδημαϊκές ή έστω ψύχραιμες αναλύσεις μέσα στον εσμό «της ανόδου της ταξικής πάλης» των πρώτων χρόνων μετά το 1974.

Φτάσαμε σε σημείο εδώ και χρόνια η ΚΝΕ να καταλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος του κάτω πολυτεχνείου, ενώ τότε, το 1973, θεωρούσε ότι η κατάληψη είναι λοβιτούρα 300 προβοκατόρων (στην πραγματικότητα ξεκίνησε από πορεία φοιτητών, κυρίως της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς και αναρχικών). Να και ένα ακόμα: τα παιδιά στα σχολεία διδάσκονται σε γιορτή το τι έγινε τότε, οπότε και η πλειοψηφία ούτε καν ακούει τα χιλιοειπωμένα ηρωικά δασκάλων και συντελεστών μαθητών της γιορτής. Παρένθεση: θυμάμαι στο Λύκειο παιδιά της τρίτης λυκείου (μεταξύ αυτών και τον αδερφό μου) να τραγουδάνε την «Ασφάλεια» από Τρύπες (που κάποια στιγμή έχει ένα στίχο «βρες το κουράγιο, να τους γαμάς», ενν. τους ασφαλίτες) και πήραν το περισσότερο χειροκρότημα.

Γιατί έτσι λοιπόν; Προφανώς είναι αδύνατον να μη θεσμοποιηθεί επετειακά (και άρα νεκρά) ένα τέτοιο μεγάλο γεγονός που επαναλαμβάνεται μάλιστα σαν σε ιεροτελεστία κάθε χρόνο: οι φοιτητικές νεολαίες κάνουν κατάληψη στο Πολυτεχνείο τα ξημερώματα της 14ης Νοεμβρίου, όπως και το 1973, σε μια απίστευτα φολκλορική εκδοχή της ενδοαριστερής πολιτικής αντιπαράθεσης (όποιος δεν έχει πάει στο «ντου» του Πολυτεχνείου να το κάνει κάποια στιγμή στη ζωή του, προσφέρει άφθονο γέλιο).

Ταυτόχρονα, είναι πολύ λογικό τα κυρίαρχα ΜΜΕ να μη τα αφορούν συλλογικά γεγονότα σαν τη 17η Νοέμβρη, παρά μόνο για το επετειακά συγκρουσιακό κομμάτι που μπορεί να ενέχουν. Μια καθαρή, μεγάλη πορεία δε θα φανεί ποτέ στα δελτία των 8 (και γίνονται πολλές τέτοιες πορείες κάθε χρόνο).

Τότε προς τι ο λόγος να γίνεται η πορεία; Γιατί να πηγαίνουμε κάθε φορά στην πρεσβεία «των φονιάδων των λαών αμερικάνων»;

Η συλλογική μνήμη και κατ’επέκταση η αφήγηση της ιστορίας είναι κάθε χρόνο, κάθε φορά υπό διαρκή διαπάλη , είναι επίδικο. Και κάθε πολιτικός φορέας, κυβερνητικός ή μη, προσπαθεί να αφηγηθεί τα όποια γεγονότα σκεπτόμενος ότι πρέπει η δική του αφήγηση να ηγεμονεύσει και να γίνει καθολική. Είναι, τραβηγμένος είναι η αλήθεια, ένας μεταλλαγμένος γκραμσιανός πόλεμος θέσεων ακόμα και ο τρόπος κοινοποίησης (το μήνυμα του, όπως μας παπαριάζουν τα αυτιά οι δημοσιογράφοι) που θα έχει η πορεία του Πολυτεχνείου.

Και έχει και ένα άλλο, αρκετά πιο βαρύ που σταματάει να παλατζάρει τη σκέψη στο αν είναι σοβαρό ή όχι να κατεβαίνεις σε τέτοιες πορείες (δεν είναι μόνο η πορεία του Πολυτεχνείου σε αυτή τη μπάντα, είναι και η Πρωτομαγιά ή ας πούμε και από φέτος και έπειτα η 6η Δεκεμβρίου, ημερομηνία θανάτου του Γρηγορόπουλου). Από το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά καμιά φοιτητική εξέγερση πουθενά στον πλανήτη δεν έστειλε στον τάφο τόσο πολύ κόσμο όσο το ελληνικό Πολυτεχνείο. Και, παράλληλα, είχε και πρακτικά αποτελέσματα σηματοδοτώντας το τέλος μιας Χούντας και πάντως σίγουρα το κυβερνητικό τέλος της πρώτης ενδοστρατιωτικής φατρίας συνταγματαρχών που είχε τα ηνία μέχρι τότε (η αλλαγή του Παπαδόπουλου από τον «αόρατο» Ιωαννίδη).

Οπότε σαφώς και έχει νόημα να απονομιμοποιηθεί ξανά η 17η Νοεμβρίου στα μάτια των μικροαστών, που είναι οι ίδιοι με εκείνους της μεταπολίτευσης «που εφτά χρόνια/έκαναν πως δεν είχαν πάρει χαμπάρι/και μια ωραία πρωία –μεσούντος κάποιου Ιουλίου–/βγήκαν στις πλατείες με σημαιάκια κραυγάζοντας/«Δώστε τη χούντα στο λαό». Έχει νόημα η επανανοηματοδότηση στο σήμερα, στο τώρα των προβλημάτων της νεολαίας. Και η σημερινή νεολαία έχει περισσότερους λόγους εξέγερσης από της γενιά του Πολυτεχνείου. Το αν θα το κάνει είναι (;) στη διακριτική πολιτική της ευχέρια. Η σιγουρία που έχω ότι θα ξαναεξεγερθεί, χωρίς να γνωρίζω του όρους ή το πότε αυτής της εξέγερσης, είναι η δεδομένη διάσταση προσδοκιών και πραγματικότητας που συναισθάνεται μεγάλο μέρος της διαταξικής αυτής κοινωνικής κατηγορίας.

Υ.Γ.1: μεγάλη η φετινή πορεία, η μεγαλύτερη των τελευταίων 10 χρόνων. Επειδή σίγουρα είμαι φετιχιστής των αριθμών υπολογίζω τουλάχιστον 25.000 κόσμο(και πέφτω μέσα ή τουλάχιστον έτσι λένε οι περισσότεροι φίλοι μου). Μεγάλα τα μπλοκ της ΑΝΤΑΡΣΥΑ, των αντιεξουσιαστών και του ΣΥΡΙΖΑ. Η Νεολαία Συνασπισμού με τρία πολύ μεγάλα μπλοκ, νομίζω μεγαλύτερα από ποτέ. Τεράστιος ο όγκος των μπλοκ του ΚΚΕ. Και καμιά 500ρια πασόκοι που τρόμαζες να τους βλέπεις, γυαλίζαν τα μάτια τους. Λογικό, αφού τρώνε ξύλο σχεδόν κάθε χρόνο.

Υ.Γ. 2: Καμιά 300ρια προσαγωγές. Μπράβο Μιχάλη, να τις 1000σεις το Δεκέμβρη.

Υ.Γ. 3 : Να πω και το τσιτάτο μου σαν συνεπής αριστερός σε σχέση με το μέλλον: «Οι άνθρωποι δημιουργούν την ιστορία τους, αλλά δε τη δημιουργούν όπως εκείνοι θέλουν. Δεν την δημιουργούν κάτω από συνθήκες διαλεγμένες από τους ίδιους, αλλά κάτω από συνθήκες που συναντούν τελείως απροσδόκητα, δοσμένες και κληροδοτημένες από το παρελθόν». Κ.Μαρξ, Δεκάτη Ογδόη Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη

Advertisements

Μόνιμος σύνδεσμος Σχολιάστε

Ο Καπετάν-Ανάποδος: μια ηρωική -μη ακαδημαική- ιστοριούλα…

Νοέμβριος 26, 2009 at 18:33 (ιστορία) (, , )

Βασίλης Ν. Ρόγγας, Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2009

Προχθές, ενώ προσπαθούσα με το τρίτο τσάι της ημέρας να νικήσω το βήχα που με πολεμάει εδώ και μέρες, διαπιστώσαμε με ένα φίλο ότι με αφορμή την ταινία του Βούλγαρη «Ψυχή βαθιά» ο δημόσιος λόγος έχει γεμίσει με αναφορές στον Εμφύλιο ή ευρύτερα στην εκπληκτική δεκαετία του 1940 και στα αποτελέσματα της. Αφιερώματα στα σινεμά για τον εμφύλιο, συνεντεύξεις στην τηλεόραση από το Βούλγαρη καθώς και προβολές και συζητήσεις από στέκια αριστερών και αναρχικών πιστοποιούν του λόγου το αληθές.

Δε με ενδιαφέρει να αναφερθώ στον Εμφύλιο ως ιστορικό γεγονός. Άλλωστε, θα μπορούσα να διανθίσω τη γραφή με τέτοιες φιοριτούρες που πιθανόν να παραήταν εμφανές το βαθύ παραταξιακό τραύμα/στίγμα που έχουν (θέλοντας και μη, ως συγκροτητική σταθερά ή ως σημείο αναφοράς) όλοι οι αριστεροί, νεότεροι και παλαιότεροι, από το γεγονός της ήττας το 1949 στα βουνά του Γράμμου.

Με νοιάζει να αναδείξω μια ανθρώπινη ιστορία: να κάνω, δηλαδή, κάτι σαν αυτό που ο Βούλγαρης έκανε στην ταινία και κατηγορείται από τους κριτικούς, επώνυμους και ανώνυμους.

Προέρχομαι από δεξιά οικογένεια της Εύβοιας από τη μεριά του πατέρα μου. Ο τρομερός παππούς μου (που έζησε μέχρι τα 91 του κ πέθανε πριν τρία χρόνια) πίστευε ότι ο καλύτερος ηγέτης της χώρας ήταν μακράν ο Μεταξάς. Από παιδί θυμόμουν της κουβέντες των συγγενών μου στην Αμάρυνθο (ναι την γνωστή ακροδεξιά Αμάρυνθο, με το βιασμό της Βουλγάρας μαθήτριας, τα πογκρόμ εναντίον των Αλβανών κατοίκων της πόλης κλπ.) όταν αυτές περιστρέφονταν γύρω από τον Εμφύλιο να αναφέρονται στον αρχικαπετάνιο του ΔΣΕ (Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδος, ο αντάρτικος στρατός του ΚΚΕ) στην Εύβοια με ένα δέος.

Το δέος ήταν απόρροια της βεβαιότητας ότι ο Καπετάν –Ανάποδος προέβη σε θηριωδίες εναντίον του ευβοϊκού λαού. Η επίσημη ή ανεπίσημη κυβερνητική προπαγάνδα είχε κάνει τους λαϊκούς ανθρώπους της Εύβοιας να πιστέψουν ότι ο Ανάποδος ονομάστηκε έτσι γιατί κρεμούσε τους αιχμαλώτους του εθνικού στρατού από τους όρχεις αφού τους σκότωνε.

Τελικά ο Ανάποδος, κατά κόσμον Θύμιος Καψής, είχε αυτό το παρατσούκλι από τα γυμνασιακά του κιόλας χρόνια. Γεννήθηκε το 1920 στη Λοκρίδα, από οικογένεια ευκατάστατη. Φοιτητής της νομικής, μέλος του ΚΚΕ από το 1940 μάλλον, έγινε αντάρτης στον Παρνασσό από το 1943. Το 1944 τον πιάνουν οι Άγγλοι στα Δεκεμβριανά. Δραπετεύει. Τρέχει με τον ΔΣΕ όλη τη Ρούμελη. Δεν κατέθεσε τα όπλα με τη συμφωνία της Βάρκιζας.

Το 1947 περνάει στην Εύβοια. Με το πολύ 150 συντρόφους του κάνει άνω κάτω το νησί. Ποτέ δε πιάστηκε από τον κυβερνητικό στρατό, ποτέ δεν έχασε σε κατοικημένο χωριό. Πότε του δεν έλαβε ενισχύσεις από την υπόλοιπη χώρα.

Ο εμφύλιος έληξε στα βουνά του Γράμμου το τέλος του Αυγούστου του 1949.

Ο Ανάποδος και οι καμιά 20αρια αντάρτες του συνέχισαν. Καμία ελπίδα δεν είχαν να νικήσουν, καμία ελπίδα δεν είχαν για να ζήσουν. Σα ξωτικά στα βουνά της βόρειας Εύβοιας -κυνηγημένοι, πεινασμένοι- δεν ηρέμησαν. Τούτοι οι τύποι γινήκαν καταστασιακοί πριν τους καταστασιακούς, ζήσαν το απόλυτο μετά τη θηριωδία του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου και πριν την αμφισβήτηση των 60’s.

Ο Θύμιος προδόθηκε από το πρωτοπαλίκαρο του στις 5 Νοέμβρη του 1949. Στις 2.30 το μεσημέρι τον σκότωσαν. Τον μετέφεραν στη Χαλκίδα και έπειτα τον σταύρωσαν σε μια σκάλα σκυλεύοντας τον σε δημόσια θέα. (Δεν ήταν ο πρώτος εσταυρωμένος αντάρτης του εμφυλίου στην Εύβοια).Ήταν 29 χρονών.

Ανοίκειο για τους καιρούς μας κάποιος να δοθεί τόσο πολύ στις πολιτικές του ιδέες και να πολεμάει μέχρι τέλους. Ίσως γι’αυτό σε πολλούς από εμάς αυτές οι ιστοριούλες είναι τόσο απόμακρες όσο οι διάφορες εκφάνσεις της επανάστασης του 1821 ή της Ρώσικης επανάστασης. Σαν άγιοι- σαν μη άνθρωποι μας φαίνονται εκείνες οι μορφές. Και δεν έχουμε άδικο: έχουμε εντελώς άλλες προσλαμβάνουσες.

Έχουν περάσει πλέον 60 χρόνια από το τραγικό τέλος του καπετάνιου της Εύβοιας. Κάποιοι τρελαμένοι σύντροφοί του από το ΚΚΕ που ζουν τον μνημονεύουν ακόμα σε πολιτικά μνημόσυνα.

Λίγοι από τους παππούδες συντρόφους του διατείνονται ότι ο Ανάποδος δε πιάστηκε ποτέ κ ότι ο εσταυρωμένος στη Χαλκίδα ήταν άλλος. Ο Ανάποδος χαμογελά, ανυπότακτος στα ρουμάνια της Εύβοιας και λουφάζει μέχρι να έρθει ξανά η ώρα του να ανταρτέψει όπως έκανε και παλιά. Είναι ακόμα 29 χρονών.

Μόνιμος σύνδεσμος 1 σχόλιο

Σκέψεις για την Οκτωβριανή επανάσταση: το πείραμα και ο αυταρχισμός

Νοέμβριος 26, 2009 at 18:32 (ιστορία) (, , )

Βασίλης Ν. Ρόγγας, Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2009

Σε 2 μέρες συμπληρώνονται 92 χρόνια από την κατάληψη των χειμερινών ανακτόρων από τους Μπολσεβίκους του Λένιν. Είναι σχεδόν νομοτελειακό κάθε που φτάνουν τούτες οι μέρες να αναλύεται περίπου το τι έγινε τότε, με όρους σχολικής γιορτής. Έλεγα να προσπαθήσω να κάνω κάτι άλλο με αυτή τη γραφή. Το αν θα τα καταφέρω να το κρίνεται εσείς.

Στους περισσότερους τα ονόματα, οι καταστάσεις, οι εξεγέρσεις και σχεδόν ότι αποκαλούμε Σοβιετική Ένωση ή Ανατολικό Μπλοκ ηχεί σα μια παλιά, αιματηρή ιστορία που στην Ελλάδα έχει τοποτηρητή μνήμης (και συνέχειας ίσως) το ΚΚΕ. Ο Λένιν, ο Τρότσκι, ο Στάλιν, οι μπολσεβίκοι και το ΚΚ της Σοβιετικής ένωσης σχηματοποιούνται στο συλλογικό ασυνείδητο σαν η τραχιά ιστορία της Ρωσίας, τόσο δύσκολη όσο και ο καιρός της.

Δεν έχω σκοπό να καταγράψω ιστορικά τις «10 μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο». Καθένας πια μπορεί πολύ εύκολα να μάθει τι περίπου έγινε με μια σχετική εγκυρότητα. Θέλω απλώς να ψηλαφίσω τα αποτελέσματα αυτής της ιστοριούλας που, όπως και το κάθε ιστορικό συμβάν, δεν είναι ξεκομμένο από το παρελθόν του. Πολλές πρόβες τζενεράλε διεξήχθησαν πριν από την Ρωσική επανάσταση. Δεν είναι μόνο η αποτυχημένη επανάσταση του 1905 στην ίδια χώρα, αλλά και τα εξεγερσιακά γεγονότα του 1830, του 1848 και του 1871. Τελικά, όλα, μαζί και η ρώσικη επανάσταση, βυζαίνουν τη μητέρα των επαναστάσεων, τη Γαλλική.

Η ρωσική επανάσταση, κατά Χομπσπάουμ, είναι η απαρχή του σύντομου 20ου αιώνα ενώ το τέλος του έρχεται με την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991. Με άλλα λόγια ο 20ος αιώνας , πέραν όλον των άλλων, είναι και ο αιώνας του κομμουνισμού ή , όπως τον γνωρίσαμε, ο αιώνας του «υπαρκτού σοσιαλισμού». Μέρος της ευημερίας που απολαμβάνουμε εμείς σήμερα, και συνίσταται στο έστω και στο υποτυπώδες κράτος πρόνοιας, είναι αποτέλεσμα και των θυσιών των σοβιετικών λαών που μπόρεσαν και άντεξαν ένα αυταρχικό καθεστώς που υποτίθεται ότι αυτοδιοικούνταν από τους πολίτες του.

Πολλοί αντιλαμβάνονται στρεβλωμένα την ιδέα του σοσιαλισμού ή του κομμουνισμού ακριβώς λόγω της ύπαρξης του Ανατολικού Μπλόκ θεωρώντας ότι όλοι οι Αριστεροί θέλουν κάτι τέτοιο να δημιουργήσουν ως κρατική οντότητα. Όμως δεν είναι έτσι και δυστυχώς το όραμα πολλών από εμάς για έναν δημοκρατικό σοσιαλισμό δεν έχει υπάρξει ακόμα στον κόσμο. Κάποιος μπορεί να αντιτείνει ότι: «τότε για ποιο πράγμα μας μιλάτε; για μια ουτοπία που δε θα υπάρξει ποτέ»; Η αλήθεια είναι ότι ο ιστορικός χρόνος πολύ δύσκολα ταυτίζεται με τον προσωπικό(και είναι κρίμα γιατί οι άνθρωποι τελικά ζούμε πολύ λίγο) και ότι η ωρίμανση των ιδεολογιών καθώς και πολιτική τους εκφορά για να στεριώσει συνήθως περνά από πολλά (όχι μόνο 40) κύματα. Και αν τελικά στεριώσει ποτέ.

Η κριτική στη Σοβιετική Ένωση ήταν και είναι εύλογη. Ίσως πρώτη εκείνη που πίστεψε πιό πολύ από όλους τους ανθρώπους του 20ου αιώνα στην αλλυλέγγυα σοσιαλιστική κοινωνία και το πλήρωσε με τη ζωή της είχε καταλάβει που θα καταλήξει ο σοβιετικός κοινωνικός σχηματισμός: «Πνίγοντας την πολιτική ζωή σε όλη τη χώρα, είναι μοιραίο να παραλύει ολοένα περισσότερο η ζωή σε αυτά τα ίδια τα σοβιέτ. Χωρίς γενικές εκλογές, απεριόριστη ελευθερία του Τύπου και των συγκεντρώσεων, ελεύθερη πάλη των ιδεών, η ζωή ξεψυχάει σε όλους τους δημόσιους θεσμούς, γίνεται μια ζωή επιφανειακή, όπου η γραφειοκρατία μένει το μόνο ενεργό στοιχείο […]».
Και αλλού:«Η ελευθερία μόνο για τους οπαδούς της κυβέρνησης και μόνο για τα μέλη του κόμματος –όσο πολυάριθμα κι αν είναι αυτά– δεν είναι ελευθερία. Η ελευθερία νοείται πάντοτε ως ελευθερία γι’ αυτόν που σκέφτεται διαφορετικά».Ρόζα Λουξεμπουργκ.

Άρα μάλλον δίκιο έχει ο B.D. Foxmoor όταν σε έναν του τραγούδι λέει ότι «στη χώρα με τα χιόνια έγινε αφέντης ο λαός και έγινε το όνειρο καημός». Ποέραν αυτού όμως οι λόγοι που ώθησαν τους ανθρώπους να θέλουν να αλλάξουν το κυρίαρχο πλαίσιο στον 20 αιώνα δεν σταμάτησαν να υπάρχουν. Μπορούν οι άνθρωποι να ξαναπροσπαθήσουν για «την έφοδο στον ουρανό»; Έχω την εντύπωση ότι πρέπει να το κάνουν. Έχουν τα κότσια να το κάνουν; Από τις διάφορες θεωρίες των κοινωνικών κινημάτων μαθαίνουμε ότι είναι νομοτελειακό να το ξανακάνουν. Με τι μορφή, με ποιους τρόπους και ποια ιδεολογία μένει να το μάθουμε και να διαπιστώσουμε αν τελικά για τη γενιά μας θα ταυτιστεί ο ιστορικός με τον πολιτικό χρόνο ή αν θα συμπυκνωθούν οι αιώνες σε στιγμές.

Υ.Γ. Μέχρι τότε το μόνο που δε μπορεί να κάνει κανείς είναι να περιμένει νωχελικά στην καρέκλα του επαναστάτη βαυκαλιζόμενος ότι αποτελεί κάποιου είδους πρωτοπορία. Επίσης λέγεται ότι οι επαναστάσεις ή οτιδήποτε τέτοιο τελοσπάντων δεν συμβαίνουν συζητώντας για αυτές αλλά προσπαθώντας για αυτές. Και μάλλον έχουν δίκιο.

Μόνιμος σύνδεσμος Σχολιάστε

ΠΑΣΟΚ: όταν νικά η σοσιαλδημοκρατία…

Νοέμβριος 26, 2009 at 18:30 (Αστυνομική Βία, ΠΑΣΟΚ) (, , )

Βασίλης Ν.Ρόγγας, Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2009

Το κόμμα που βλακωδώς ονοματίζεται κίνημα (το Κ αυτό σημαίνει) δεν είναι ότι οι περισσότεροι νέοι νομίζουν ότι ξέρουν. Ανά τον 20ο αιώνα το κόμμα αυτό,με άλλες ονομασίες, εξέφραζε, ανάλογα τη συγκυρία, το φιλελεύθερο ή σοσιαλιστικό Κέντρο, το αντίπαλό δέος της δεξιάς παράταξης της χώρας. Οι κομμουνιστές ή κομμουνίζοντες ήταν πάντα στα αριστερά τους αλλά δε θα ασχοληθούμε με αυτούς.

Το φαινόμενο ΠΑΣΟΚ πάντα παρουσίαζε μεγάλο ενδιαφέρον για ερευνητές της πολιτικής επιστήμης αλλά και δημοσιογράφους(είναι διαπιστωμένη η έλλειψη βιβλιογραφίας και νέας θεωρητικής ματιάς για το κεντροδεξιό κόμμα, τη Νέα Δημοκρατία, την ΕΡΕ, παλαιότερα το Συναγερμό του Παπάγου ή πιο παλιά το Λαϊκό Κόμμα). Οι σοσιαλδημοκράτες αυτοπροσδιορίζουν εαυτούς ως τη συνέχεια των Φιλελευθέρων του Βενιζέλου και της Ένωσης Κέντρου του Γεωργίου Παπανδρέου. Ο Αντρέας, άμα τη εμφανίσει του στην πολιτική σκηνή της χώρας μετά τη μεταπολίτευση (γιατί δρούσε πολιτικά και πριν), υιοθέτησε και την εαμική αντίσταση της Κατοχής, ονοματίζοντας την κομψά ως «εθνική αντίσταση».

Ίσως ιστορικά στοιχεία για το ΠΑΣΟΚ κουράζουν τους περισσότερους αναγνώστες αλλά η αλήθεια είναι ότι η θέαση και η ανάλυση τους μπορεί να προσδιορίσει με σαφήνεια περίπου πως θα κινηθεί αυτό το κόμμα μετεκλογικά ακριβώς επειδή πολύς κόσμος θέλει να έχει την αίσθηση ότι τα πράγματα μπορεί και να αλλάξουν. Δεν είμαι απαισιόδοξος γενικά, αλλά δε μπορούν να αλλάξουν και πολύ.

Το ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του 1974 ξεκίνησε με ποσοστό 13% περίπου, διπλασίασε στο 25 % το 1977 και κατέλαβε την εξουσία το 1981 με 48%. Αυτός ο εκλογικό και πολιτικός θρίαμβος δεν ήταν δρόμος χωρίς πολλές παλινωδίες, διασπάσεις, διαγραφές, λαϊκισμούς κλπ. Ο Αντρέας έγινε ο απόλυτος κυρίαρχος του πολιτικού παιγνίου και μέχρι τα τέλη της δεκαετίας δεν δεχόταν αμφισβητήσεις. Εν μέσω σκανδάλου Κωσκοτά και με δεδομένη τη βεβαρημένη υγεία του χάνει τις αλλεπάλληλες εκλογές του 1989-1990 και ξαναγίνεται πρωθυπουργός το 1993, μέχρι περίπου το θάνατο του.

Το άστρο του κινήματος δεν έλαμπε μόνο επί Ανδρέα, μια και από το 1996 και για 8 χρόνια κυβέρνησε ο καθηγητής του Παντείου, άλλοτε αντιδικτατορικός αγωνιστής (ναι είναι αλήθεια) εκσυγχρονιστής Κ. Σημίτης. Και σήμερα ο Γιώργος (και φυσικά όχι πια Γιωργάκης). Νομίζω είναι κατανοητό ότι το ΠΑΣΟΚ είναι το κόμμα της μεταπολίτευσης, το κόμμα που κυβέρνησε καιρό πολύ. Φυσικά και δεν είναι το ίδιο κόμμα όλα αυτά τα χρόνια.

Με εναρκτήριες καταβολές αριστερού, πατριωτικού και λαϊκιστικού περιεχομένου μοίρασε αφειδώς χρήματα την πρώτη τετραετία μέχρι σχεδόν καταστροφής της ελληνικής οικονομίας, κομματικοποίησε το κράτος σε τεράστιο βαθμό, ενώ διευθέτησε ζητήματα πολιτισμικού φιλελευθερισμού, άλυτα για δεκαετίες στη χώρα. Επί κυβέρνησης Σημίτη το κόμμα μεταλλάχτηκε σε σύγχρονο σοσιαλδημοκρατικό, υποστηρικτικό του δόγματος του τρίτου δρόμου του Γκίντενς που εν πολλοίς σημαίνει ότι περίπου έκανε η νεοφιλελεύθερη κεντροδεξιά. Το επίδικο της ανάπτυξης συνείχε τους τεχνοκράτες του Σημίτη :στην οκταετία της πρωθυπουργίας του αντεργατικοί νόμοι και η υποχώρηση του ούτως ή άλλως ελαφρού κοινωνικού κράτους ήταν προϋποθέσεις της . Το κόμμα άλλαξε και ρητορικό/ιδεολογικό τροπάρι: δεν ήταν πλέον σοσιαλιστικό, αλά Ανδρέα, αλλά με την «κοινωνία των πολιτών», μια ξεχειλωμένη από παντού έννοια για να χωράει στην πραγματικότητα που ο κάθε πολιτικός σχηματισμός θα ήθελε να φτιάξει.(Ο Γκράμσι, Ιταλός κομμουνιστης ηγέτης του μεσοπολέμου, έχει την παραδεδεγμένα καλύτερη ανάλυση γι’αυτήν)

Το ΠΑΣΟΚ του Γιώργου τι μπορεί να είναι; Για να κοιτάξουμε την πραγματικότητα χρειάζεται να δούμε και λίγο έξω από το χωριό μας. Η αλήθεια είναι, λοιπόν, ότι η σοσιαλδημοκρατία πουθενά στην Ευρώπη δεν παράγει καινούργιες ιδέες και έχει εγκολπώσει το σύνολο της νεοφιλελεύθερης ατζέντας προτεραιοτήτων. Κινείται δε στα χαμηλότερα ιστορικά ποσοστά της από το Δευτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά, ενώ οι όποιοι θεωρητικοί της απολάμβαναν ακαδημαϊκής ή και ιδεολογικής αποδοχής πλέον δεν υπάρχουν ως στιβαρά think tank. Η σοσιαλδημοκρατία γέρασε και άλλαξε και δεν ήταν η μόνη της αλλαγή από τη στιγμή που εμφανίστηκε στο προσκήνιο τη ιστορίας. Διανύει μια ιστορική καμπή εδώ και χρόνια και ουσιαστικά επιβιώνει λόγω του χαμαιλεοντισμού /οπορτουνισμού της. Δεν κομίζει κάτι καινούργιο για τους λαούς της Ευρώπης όχι επειδή για έναν αριστερό σα και μένα είναι χυδαία πουλημένη ή ότι τέτοιο, αλλά ακριβώς γιατί αντιπροσωπεύει μόνο και μόνο μια διαχειριστική/τεχνοκρατική

πραγματικότητα που μπορεί να νοικοκυρέψει(πόσες φορές το ακούσαμε από το Γιώργη αυτό;).

Θα νοικοκυρέψει όμως είναι αλήθεια. Θα νοικοκυρέψει στην κατεύθυνση να ξαναποκτήσει η χώρα αριθμητική ή επιχειρηματική ανάπτυξη. Για να συμβεί όμως αυτό η ρετσέτα είναι μία: περισσότερο και ακόμα περισσότερο ελαστική εργασία, ανασφάλιστη εργασία (όταν υπάρχει) και λιγότερη, ακόμα λιγότερη φορολογία για το υπερκερδοσκοπικό κεφάλαιο. Αμφιβάλλει κανείς;

Δυστυχώς ακόμα δε μπορούν να ενοποιηθούν ολιστικές ιδέες περάσματος σε ένα άλλο πρότυπο ανάπτυξης με ταξικό(υπέρ των από κάτω) πρόταγμα, γιατί απλά δεν υπάρχουν ή είναι υπερβολικά κατακερματισμένες Οι μαρξιστές και κευνσιανοί πολιτικοί επιστήμονες, κοινωνιολόγοι και οικονομολόγοι δεν λένε να συνομολογήσουν δημιουργώντας το καινούργιο τους , την και οικονομική ανάσα για τους λαούς. Όσο αυτό δε συμβαίνει είμαστε αναγκασμένοι σε αντιπολιτευτική άμυνα υπεράσπισης κεκτημένων. Οι δε κυρίαρχοι , σοσιαλδημοκρατία και φιλελεύθεροι, θα πορεύονται την πεπατημένη, τον νεοφιλελεύθερο (αποτυχημένο σαφώς όπως δείχνει η οικονομική κρίση) δρόμο. Και οι πολίτες; Μάλλον είναι ανάγκη να πολιτικοποιήσουν την οργή τους, να συλλογικοποιήσουν τις επιθυμίες τους, να ζωντανέψουν κουλτούρες όχι ανερμάτιστου αλλά ζωντανού και στοχοθετημένου διαλόγου. Θα το κάνουν;

Υ.Γ. Καλά ξεκίνησε η νέα διακυβέρνηση: σοσιαλιστές μπάτσοι, 400 τον αριθμό, προβαίνουν εδώ και δυο μέρες σε ένα απίστευτο πογκρόμ κατά των Εξαρχείων με εκατοντάδες προσαγωγές (τυχαία δεν είμαι μέσα σε αυτούς). Είχε δίκιο ο Γιωργάκης: «πρώτα ο πολίτης» και δη, ο ενεργός πολίτης πρώτος στην ΓΑΔΑ.

Μόνιμος σύνδεσμος Σχολιάστε

Το esprit de corps των δεξιών και η αδιαφορία των αριστερών: μια διπολική ιστοριούλα…

Νοέμβριος 26, 2009 at 18:28 (Εκλογές- Αριστερά) (, )

Βασίλης Ν. Ρόγγας, Τετάρτη 23 Σεπτεμβρίου 2009

Ο χώρος που ονομάζουμε Δεξιά στην Ελλάδα αλλά και παγκόσμια έχει ξεπεράσει τις παραταξιακές παθογένειες κατακερματισμού που είχε πάντα η Αριστερά. Τις περισσότερες φορές μπορεί να συνεννοείται και να σχηματίζει κυβερνήσεις ή και αντιπολιτεύσεις ενωμένος κομματικά σα σφυριά που χτυπούν το ίδιο αμόνι. Αυτό δε σημαίνει ότι είναι ένα και ενιαίο πράγμα ιδεολογικά : νεοφιλελεύθεροι, φιλελεύθεροι, συντηρητικοί, ακροδεξιοί, φασίστες, χριστιανοδημοκράτες κλπ συνασπίζονται συνήθως σε ενιαία μεγάλα λαϊκά κόμματα ή παρατάξεις. Πάντα αυτή η παράταξη ήταν ο αντίπαλος της Αριστεράς αλλά από πολιτική άποψη δεν κάνει τίποτε διαφορετικό: προσπαθεί να κατακτήσει την εξουσία και να την διαχειριστεί. Η λεπτή της διαφορά από την Αριστερά είναι ότι προσπαθεί να ευημερήσουν οι πολλοί, αλλά όχι όλοι, και αυτό αναπαράγοντας πάντα την αντίθεση πλούσιων και φτωχών. Μάλλον βέβαια αυτό δεν είναι και τόσο λεπτό…

Οι αριστεροί πάντα είχαν πολίτες-μέλη να κινητοποιούνται ή να κινητοποιούν και το λαό. Και σχεδόν πάντα αυτοί ήταν περισσότεροι από τους δεξιούς και πιο καταρτισμένοι. Το δεξιό πολιτικό φάσμα άρχισε να δημιουργεί συνδικαλιστικές οργανώσεις στην Ευρώπη από τον πόλεμο και μετά συνήθως κατ’εικόνα και ομοίωση των αριστερών, σοσιαλιστικών ή κομμουνιστικών. Ένα παράδειγμα ελληνικό: η νέα δημοκρατία άρχισε να δημιουργεί τοπικές οργανώσεις βάσης από τη δεκαετία του ’80, πιο πριν απλά δεν είχε. Αυτό δε σημαίνει ότι ο δεξιός πολιτικός χώρος δεν είχε ή δεν έχει οπαδούς ή ψηφοφόρους.

Τουναντίον, η εκλογική συμπεριφορά των αυτοπροσδιοριζόμενων ως δεξιών ή κεντροδεξιών είναι πολύ πιο συνεπής και συμπαγής από ότι των αριστερών. Θέτουν το παραταξιακό συμφέρον πιο πάνω από το κομματικό και παραμερίζουν τις ιδεολογικές τους διαφορές, κυρίως για χάρη της εξουσίας αλλά αυτό δε μας ενδιαφέρει τώρα δα να το αναλύσουμε. Η Αριστερά διασπάται από όταν δημιουργήθηκε και πλέον περιλαμβάνει κουμουνιστές, σοσιαλιστές, σοσιαλδημοκράτες, αναρχικούς (και τις πάρα πολλές εσωτερικές τους διασπάσεις), τροτσκιστές, μαοικούς κλπ. Ιδιαίτερα δε οι διασπάσεις της ελληνικής αριστεράς μπορούν να γεμίσουν για πλάκα 1000 σελίδες διδακτορικού. Οι δε ψηφοφόροι της, συνήθως με ανώτερο μορφωτικό επίπεδο από τους δεξιούς και σαφώς πιο ανήσυχοι σε ζητήματα τέχνης και πολιτικής, διασπώνται και αυτοί ή και σταματούν την ενεργή τους πολιτική δράση μένοντας παρακολουθητές της πραγματικότητας.

Τι φταίει στους αριστερούς; Νομίζω το θέμα είναι μπορεί να ιδωθεί και από την ανάποδη : τι πάει καλά με τους δεξιούς; Η πολιτική αυτή παράταξη και φυσικά οι πολίτες που την ακολουθούν διαθέτουν την αίσθηση του συνανήκειν, του esprit de corps, εμπεδώνουν την ανάγκη της κοινής στοχοθεσίας, ενώνονται καταλαβαίνοντας την ενότητα ως συστατικό στοιχείο για την όποια νίκη και κυρίως: δε θεωρούν ότι κατέχουν μοναδικές αλήθειες. Ε, είναι προφανές νομίζω ότι οι αριστεροί δε τα κάνουν αυτά.

Οι πολίτες της ευρύτερης αριστεράς μέσα στην διάθεση τους να αναμοχλεύουν συνεχώς την πραγματικότητα λες και μπορούν να βρουν τους εαυτούς τους ταυτοτικά σε ένα κόμμα, καταλήγουν να είναι άχρηστοι κοινωνικά ή επειδή τα μάθαν όλα και τώρα δεν ασχολούνται όντας κριτικοί προς όλους ή γιατί υπερδιασπάστηκαν σε βαθμό που δεν επηρεάζουν σχεδόν τίποτε κοινωνικό γύρω τους (χώρια που δημιουργούν ψυχολογικά ατελέσφορα στους εαυτούς τους, αλλά αυτό είναι άλλη υπόθεση).

Ίσως εδώ μπορεί να καταλάβει κανείς πόσο δύσκολο είναι το εγχείρημα του συριζα, που τις παλινωδίες του τις είδαμε το τελευταίο διάστημα πολύ εμφατικά, ειδικά στην ελληνική αριστερά (ένα παράδειγμα γι’αυτήν: το ΚΚΕ ποτέ δεν καλεί το Συνασπισμό στα συνέδρια του, μας θεωρούν «προδότες της κομμουνιστικής υπόθεσης»…). Ξέρουμε από την προβληματική που κομίζει ο ακαδημαϊκός έλεγχος της εκλογικής συμπεριφοράς ότι μεγάλο μέρος των εν δυνάμει αριστερών παραμένουν «εν δυνάμει» για πολύ καιρό ή και για πάντα. Δεν διακρίνουν την θετική προοπτική τέτοιων εγχειρημάτων και παραμένουν «περιφέρεια» των κομμάτων της Αριστεράς. Άσε που οι περισσότεροι εξ αυτών συνήθως δε συμμετέχουν σε τίποτε παρά μόνο οσάκις γίνεται κάποιο μεγάλο μπουμ.

Οπότε έχοντας αυτές τις σκέψεις καθόλου δε θα στεναχωρηθώ αν ο συριζα δε τα πάει υπέροχα στις εκλογές, αν και μάλλον καλά θα πάει. Το ζήτημα είναι ότι η οικονομική κρίση δεν είναι γράμματα σε άρθρο του Ρόγγα, αλλά απτή πραγματικότητα: 700 τόσοι θα είναι οι απολυμένοι από την Ασπις, πόσοι ακόμα από την Έβγα που κάηκε και πόσοι ακόμα από τα Ναυπηγία Σκαραμαγκά για να μη θυμηθώ Ελεύθερο Τύπο κλπ. Μάλλον για κάποιους από τους πολίτες είναι καλύτερο αυτοί οι εργαζόμενοι-άνεργοι (όπως περίπου είμαστε όλοι , ειδικά όταν επίκειται χρεοκοπία της χώρας) να έχουν διπλάσιους ακροδεξιούς βουλευτές από ότι αριστερούς. Το πιθανότερο είναι να πιστεύουν ότι η παρέα του Καρατζαφέρη θα υπερασπιστεί καλύτερα τα συμφέροντα τους.

Υ.Γ. Τότε, όμως, θα είμαι χαιρέκακος και θα λέω το πολύ σπαστικό: «εμείς τα λέγαμε, εσείς το παίζατε κάτι που δε βοηθούσε κανέναν»…

Μόνιμος σύνδεσμος Σχολιάστε

Η εκλογική αποχή, οι πολίτες, η Αριστερά (3)

Νοέμβριος 26, 2009 at 18:26 (Εκλογές- Αριστερά) (, )

Βασίλης Ν. Ρόγγας, Παρασκευή 18 Σεπτέμβρη 2009

Είχα υποσχεθεί ότι το τρίτο μέρος των άρθρων για την αποχή θα αφορά την Αριστερά. Νομίζω πως είναι χαρακτηριστικός ο παρακάτω διάλογος μεταξύ εμού και ενός φίλου, σχετικά απολίτικου, για το θέμα:

– Βασίλη γιατί έγινε έτσι ο ΣΥΡΙΖΑ; Τι γίνεται στην Αριστερά;
– Θα το εξηγήσω απλά, του είπα. Εσένα , σα πολίτη, σε ενδιαφέρουν οι ιδεολογικές διαφορές μεταξύ των δυο τάσεων του Συνασπισμού;
– Όχι ιδιαίτερα.
– Σε ενδιαφέρουν οι διαφορές μεταξύ σύριζα και συνασπισμού;
– Όχι.
– Σε ενδιαφέρει να μάθεις τις διαφορές ΚΚΕ και ΣΥΡΙΖΑ;
– Μάλλον όχι πάλι.
– Ε, αυτό είναι το πρόβλημά μας, εμάς μας ενδιαφέρουν υπερβολικά τέτοια θέματα…

Ο χώρος που ορίζουμε ως Αριστερά μπορεί να νοηθεί εκείνος που ξεκινά από τις παρυφές τις σοσιαλδημοκρατίας (κόμματα σα το ΠΑΣΟΚ) ή και την ίδια τη σοσιαλδημοκρατία, και καταλήγει μέχρι τις αναρχικές σέχτες. Συγκροτητικό στοιχείο του χώρου αυτού, ανάμεσα σε πολλά άλλα, είναι και οι διασπάσεις. Η Αριστερά είναι κατακερματισμένη ιδεολογικά, πολιτικά και κομματικά σχεδόν σε όλο τον κόσμο. Όπου ενώνεται συνήθως νικά: το θέμα είναι ότι δεν ενώνεται.

Δεν με ενδιαφέρει να πλέξω λέξεις, πολιτικάντικω τω τρόπω , για να αναδείξω το πόσο καλός είναι ο ΣΥΡΙΖΑ. Ούτε με νοιάζει ιδιαίτερα αυτή καθ’εαυτή η ψήφος των πολιτών προς το ΣΥΡΙΖΑ. Όχι γιατί είναι αχρείαστη, αλλά επειδή το ζήτημα είναι στον τρόπο θέασης της πολιτικής και δη στις διομορφούμενες συνειδήσεις.

Έτσι λοιπόν, μιλώντας για την Αριστερά δε μπορεί κανείς παρά να πάει και πίσω στο χρόνο όχι για να αντλήσει νομιμοποίηση, αλλά επειδή για να αναλυθεί το οποιοδήποτε πολιτικό ρεύμα με σχετική τιμιότητα πρέπει να ελεγχθεί μέρος των πεπραγμένων του. Και η ιστορική καταγραφή δείχνει ότι οι άνθρωποι στον 20ο αιώνα κατέκτησαν συλλογικές κορυφές που φάνταζαν αδιανόητες: Πλέον, θεμελιώνουν συνταξιοδοτικά δικαιώματα, νοσοκομειακή και φαρμακευτική περίθαλψη, δουλεύουν περίπου 8ωρο, κάνουν διακοπές, έχουν δικαίωμα στην παιδεία, διαβιούν σε σχετικά άνετα σπίτια, μπορούν να μετέχουν της εξουσίας ή να συνέρχονται για όποιο λόγο θεωρούν σοβαρό, κάνουν δημοκρατικές εκλογές, οι γυναίκες υπάρχουν περίπου ισότιμα στο δημόσιο χώρο κλπ, κλπ. Βεβαίως πολλά ακόμα μένει να γίνουν, αλλά αυτό είναι το θέμα μιας άλλης κουβέντας.

Οι πολίτες στο δυτικό κόσμο τα κατέκτησαν όλα αυτά με τα δεδομένα ηρωικά συμπαρομαρτούντα: αγώνες, απεργίες, επαναστάσεις, θανάτους ακόμα και εμφυλίους πολέμους. Αρωγός, πολλές φορές στρεβλά ,και ενίοτε υπερβολικά στρεβλά (π.χ. ο υπαρκτός σοσιαλισμός του Στάλιν),σε αυτούς τους αγώνες υπήρξε πάντοτε η Αριστερά με τους δεκάδες πια επιθετικούς της προσδιορισμούς. Όμως δεν άλλαξε μόνο αυτούς τους τομείς της καθημερινής, εν προκειμένω, ζωής των πολιτών. Είναι πραγματικότητα ότι αν βλέπουμε με ένα συγκεκριμένο τρόπο τις κοινωνίες, οι ακαδημαϊκοί τουλάχιστον πολίτες, αυτό οφείλεται στους δεκάδες σοβαρότατους μαρξιστές και στον ίδιο τον ονοματοδότη αυτής της σχολής· η σχολή της Φραγκφούρτης, οι αυστρομαρξιστές, η σχολή του Σικάγο, οι στρουκτουραλιστές της Γαλλίας, ο Λακάν και οι επίγονοί του κλπ κλπ όλοι εμπνεύστηκαν και δημιούργησαν στις ανθρωπιστικές επιστήμες πλαίσια σκέψεων και επεξεργασίες που βάθυναν τη ματιά μας για τις κοινωνίες και τους εαυτούς μας. Ταυτόχρονα, γονιμοποιούσαν καινούργιες επεξεργασίες σε άλλα πολιτικά ρεύματα σκέψης.

Άρα, λοιπόν, το όμορφο που έφερε το ρεύμα αυτό είναι ότι όντως καλυτέρευε τους όρους ζωής μας και ακόμα δε σταμάτησε να αναζητά την άρση «της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο», έστω και αν με όρους αποτελεσματικότητας δε βρήκε το πως ακριβώς θα γίνει αυτό. Το δυστυχές είναι ότι ό,τι έχει κατακτηθεί είναι συνεχώς υπό αίρεση γιατί η διαλεκτική αντίθεση των υπάλληλων με τις άνωθεν τάξεις είναι κάτι που ισχύει και θα ισχύει ες αεί σε καπιταλιστικές κοινωνίες. Αλλιώς: αν δεν περιφρουρηθούν εμφατικά οι ομορφιές που έχουν δημιουργήσει οι άνθρωποι θα παρθούν πίσω από αυτούς που αναζητούν συνεχώς το κέρδος.

Και εδώ κουμπώνει και η άλλη συμβολή της αριστεράς στην επεξήγηση των κοινωνιών: γνωρίζουμε, και είναι αναντίρρητο από όλους, ότι στο κεφαλαιοκρατικό σύστημα κάποιοι θα κυριαρχούν οικονομικά, κοινωνικά, πολιτικά, πολιτισμικά. Εμείς ζητούμε την άρση αυτού και το θέμα είναι ότι πολλές φορές μες στην ιστορία τα καταφέρνουμε. Άλλα ότι και να καταφέρουμε είναι ζήτημα διεκδίκησης και συνεχούς διαπάλης. Είναι αυτό το ωραίο που έλεγε ο Ελύτης: «για να γυρίσει ο ήλιος, θέλει δουλειά πολλή». Και ούτε φυσικά σημαίνει απαραίτητα να γίνουμε όλοι πούροι κομμουνισταράδες και στρατευμένοι να δοθούμε στην Ιδεα. Οι Γάλλοι είχαν λύσει αυτό το πρόβλημα από το Μάη του 1968 όταν έλεγαν ότι «μια επανάσταση που σου ζητάει να θυσιαστείς είναι στο στυλ του πατέρα σου»

Αρκετοί πολίτες όμως δε χρησιμοποιούν τα συνταγματικά τους δικαιώματα, τα απεμπολούν, θεωρούν δεδομένη την ευημερία τους, τον ατομικό δρόμο τους προς τη θέωση. Προφανώς τέτοιου είδους πολίτες δεν έχουν καταλάβει πως ότι τους συμβαίνει είναι διαντίδραση με παράγοντες έξω από τη σφαίρα επιρροής τους και ότι η συμβίωση τους σε κοινωνίες προϋποθέτει το ελάχιστο συναίνεσης ή και σύγκρουσης με τις πραγματικότητες που τους περιβάλλουν. Και κάτι τέτοιο περίπου είναι η πολιτική και το μικρό επιβεβαιωτικό τους κομμάτι οι εκλογές. Το δυστυχές είναι ότι «όσο η πολιτική απολιτικοποιείται και ιδιωτικοποιείται τόσο θα διαβρώνεται η πολιτική διαδικασία» και η ίδια η δημοκρατία.

Μπορεί να αρθεί αυτό; Μπορούν οι πολίτες να διατηρήσουν τα προνόμια που οι πρόγονοι τους κατέκτησαν και για αυτούς;Μπορεί η Αριστερά να κινητοποιήσει τους πολίτες σε μια επαναθεμελίωση της ανθρωπιάς πάνω στη βάση της ισότητας; Μπορούν οι πολίτες-καταναλωτές να γίνουν πολίτες-δρώντες; Δε ξέρω και δεν είμαι και αισιόδοξος. Καταλαβαίνω τούτο όμως: δεν υπάρχει περίπτωση να σταματήσουν να υπάρχουν οι φορείς πάλης των πολιτών, ακόμα και αν αργότερα δε λέγονται συριζα ή κκε ή εν γένει αριστερά. Η νομοτέλεια του μπαρμπα Μάρξ περί της εκμετάλλευσης των ανθρώπων στον καπιταλισμό θα γεννά συνεχώς αντιφρονούντες. Και , αν το θέσω με όρους τέχνης, εγώ προσωπικά λέω να είμαι πάντα με την υποκουλτούρα ή την αντικουλτούρα. Παράγει πιο σκαμπρόζικα καλλιτεχνήματα όπως και να το κάνεις.

Υ.Γ. ο χώρος της ριζοσπαστικής αριστεράς στην Ελλάδα δε πρόκειται να σταματήσει να υπάρχει, όσο και να μαλακιστούμε οι συριζαίοι. Γνωρίζουμε άλλωστε ότι ο συριζα δεν είναι το τέλειο, το ιδεατό πολιτικό μας σπίτι. Δε θα σταματήσει όμως να υπάρχει όχι για κανένα άλλο λόγο, απλά γιατί ο χώρος υφίσταται, ο πολιτικός χώρος πέραν του φορέα του. Άνθρωποι δημοκράτες κομμουνιστές και σοσιαλιστές θα υπάρχουν. Το θέμα είναι ότι χρειάζονται και άλλοι. Ελπίζουμε στους άλλους, αυτοί άλλωστε είναι πάντα η δύναμη της Αριστεράς : ο συνειδητοποιημένος, κριτικός κόσμος που την παρακολουθεί και μπορεί να τη στηρίζει. Και κάτι άλλο: δε πάμε ενάντια στο ρεύμα γιατί είμαστε φετιχιστές, αλλά μόνο γιατί θέλουμε να περάσουμε απέναντι, «από το βασίλειο της ανάγκης στο βασίλειο της λευτεριάς».

Μόνιμος σύνδεσμος Σχολιάστε

ένα ποίημα: [To Margot Heinemann] ή [Heart of the heartless world]

Νοέμβριος 26, 2009 at 16:49 (Τέχνη) (, )

Του (Rupert) John Cornford (1915-1936)

 

«Heart of the heartless world,
Dear heart, the thought of you
Is the pain at my side,
The shadow that chills my view.

The wind rises in the evening,
Reminds that autumn is near.
I am afraid to lose you,
I am afraid of my fear.

On the last mile to Huesca,
The last fence for our pride,
Think so kindly, dear, that I
Sense you at my side.

And if bad luck should lay my strength
Into the shallow grave,
Remember all the good you can;
Don’t forget my love».

Υ.Γ. O «όμορφος και μελαχρινός» John Cornford, βρετανός κομμουνιστής ηγέτης, πέθανε την μέρα των γενεθλίων του πολεμώντας με τις Διεθνείς Ταξιαρχίες στην Ισπανία το 1936. Για τον μεγάλο του έρωτα, την Margott Heinemann, έγραψε λίγες μέρες πριν το θάνατο του το τελευταίο αυτό ποίημα το οποίο «θεωρείται ακόμα κλασσικό». Η φωτογραφία του «κοσμούσε κάθε προοδευτικό φοιτητικό ράφι στο Κάιμπριτζ».Ήταν 21 χρονών. Το σώμα του δε βρέθηκε ποτέ.

Τα λόγια στο υστερόγραφο που είναι σε εισαγωγικά είναι παρμένα από το: Ε. Hobsbawn, «Συναρπαστικά χρόνια, Μια ζωή στον 20ο αιώνα», Εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα 2003.

Για την αντιγραφή Βασίλης Ν. Ρόγγας

Μόνιμος σύνδεσμος Σχολιάστε

Eκλογική αποχή: η πιο φυσική πολιτική συμπεριφορά των πολιτών; (2)

Νοέμβριος 26, 2009 at 16:47 (Εκλογές- Αριστερά) (, , )

Βασίλης Ν. Ρόγγας , Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου 2009

 

Στην προηγούμενη σημείωση για την αποχή νομίζω στοιχειοθετήθηκε ψηλαφιστά, αλλά με ιστορικές και οργανωτικές προκείμενες, γιατί αρκετοί πολίτες δεν επιλέγουν την ψήφο. Διάλεξα να ασχοληθώ μόνο με τα λάθη των κομμάτων και όχι των πολιτών συνειδητά για να χαϊδέψω τα αυτιά των μελλοντικών απεχόντων. Με άλλα λόγια, για να τσιμπήσουν. Αυτό δε σημαίνει ότι έγραψα μπούρδες ή αναλήθειες, αλλά μόνο την μια πλευρά του Ιανού.

Η όντως αλήθεια είναι ότι και οι πολίτες φέρουν μέρος της ευθύνης για την πολιτική κατάσταση της χώρας. Δε θα ασχοληθώ με το ζήτημα επιχειρηματολογώντας με ιστορικούς όρους. Νομίζω δε χρειάζεται σε τόσο μικρή γραφή. Εκείνο που θα προσπαθήσω να αναδείξω είναι ότι οι πολίτες στην Ελλάδα είναι αυτό που πάλι, περίπου οι περισσότεροι/ες, καταλαβαίνουμε διαισθητικά: είμαστε μικροαστοί, και δεν αναφέρομαι στην οικονομική διάσταση του όρου. Ο -και πολιτικός- μικροαστισμός εμπερικλείει τόσες και τέτοιες συνδηλώσεις αλλά και απτές πραγματικότητες που είναι σχεδόν αδύνατο να μπορέσει να δημιουργηθεί κάτι που να εκφεύγει από αυτό τον εσμό και ταυτόχρονα να είναι γειωμένο κοινωνικά, οικονομικά ακόμα και πολιτισμικά.

Τι θέλω να πω όμως; Με περισσότερα λόγια: οι πολίτες δεν αντιλαμβάνονται με ορθολογικούς όρους την ανάγκη για πολιτικές συσσωματώσεις όπως είναι τα κόμματα. Αυτό δε σημαίνει ότι δε θέλουν «καλά» κόμματα, αλλά το εμπειρικό υλικό, η ίδια η πραγματικότητα τους διαψεύδει στην διάθεση τους γι’αυτό: δεν υπάρχουν «καλά» κόμματα, γέννες της ελληνικής κοινωνίας γιατί η κοινωνία δεν ενδιαφέρεται να τα δημιουργήσει. Με ένα τρόπο, η διάθεση για καταψήφιση των πάντων, το «όλοι είναι για να φάνε» αυτό υποδόρια αναδείχνει: ότι δε με πολυνοιάζει κιόλας και έτσι ξεμπερδεύω.

Αλλιώς: κανείς δεν εμποδίζει τους πολίτες να συνεταιρίζονται για πολιτικούς σκοπούς. Οι πολίτες δεν το κάνουν όμως. Φυσικά, και όλο αυτό έχει τις δομικές αιτίες του, αλλά δε θα ήθελα τώρα δα να μπλέξω με στρουκτουραλιστικές αναλύσεις που θα δικαιώνουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο τους λογής λογής αδιάφορους και τελικά κοινωνικά επικίνδυνους συμπολίτες μας. Και όταν λέω πολιτικές συσσωματώσεις δε σημαίνει ότι οι πολίτες χρειάζεται να γίνουν κομματικά μέλη/πρόβατα. Πολιτική συσσωμάτωση είναι η οικολογική ομάδα της γειτονιάς, μια αντιρατσιστική πρωτοβουλία, μια αναρχική συνέλευση κλπ.

Και όλο αυτό μπορεί να αναπτυχθεί και αλλιώς: έχουμε δεκάδες επιχειρήματα γιατί δεν ασχολούμαστε με την πολιτική ή αναπτύσσουμε ποικιλοτρόπως την αίσθηση ότι όλοι ίδιοι είναι, αλλά μετά πάμε και κοιμόμαστε. Συνομιλούμε με τον καναπέ ή τους οικείους μας που έχουν τις ίδιες απόψεις εδώ και πολλά χρόνια και τελικά είναι και βαρετοί Αυτό που καμιά φορά λέω στις παρέες μου και το συνειδητοποιούν είναι ότι οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούν ότι ξέρουν να διαλέγονται για την πολιτική επειδή κάποια στιγμή ανέπτυξαν μια άποψη εν μέσω κρασιού και τσιγάρου με φίλους τους. Και την ίδια σκέψη την αναπτύσσουν και την ξανααναπτύσσουν όποτε συζητούν. Αυτό είναι ο ελληναράδικος τρόπος του πολιτεύεσθαι όμως και όχι ο δέοντας ή οι δέοντες.

Οι παραπάνω γενικεύσεις θεωρώ ότι είναι η κυρίαρχη αίσθηση ακόμα και σε αυτούς που κάνουν ακριβώς αυτά που περιέγραψα. Ακόμα και όταν καταλαβαίνουν ότι κατακτήσεις γενεών περικόπτονται εξακολουθούν να σκέφτονται με το ίδιο μίζερο και αστόχαστο τρόπο. Είναι αυτό που ένας φίλος ονομάτισε κάποτε η πηχτή βλακεία της κοινωνίας μας. Βεβαίως εδώ υπάρχει και ένα ακόμα ζήτημα: οι δικές μας οι γενιές, και εννοώ οι άνθρωποι μέχρι περίπου τα 35, δε χρειάστηκε να αγωνιστούν για κάτι τόσο έντονα έτσι ώστε να εμπεδώσουν τη σημασία της συλλογικής ζωντάνιας.

Πολλές φορές γελώ όταν ακούω ανθρώπους να λένε ότι αυτό που σκέφτονται για την πολιτική είναι ότι δε μπορεί να γίνει τίποτα (Όλη, αλλά μα όλη, η ιστορία τους διαψεύδει). Και ένα δεύτερο που πλαισιώνει τις σκέψεις των γνωστών μου είναι ότι από μόνος του ο καθένας είναι καλό να αυτοβελτιώνεται και να μπορέσει να συμπαρασύρει μέσω της δικής του βελτίωσης τους κοντινούς του ανθρώπους. Η αλήθεια είναι όμως ότι μόνο συλλογικά οι άνθρωποι καταφέρνουν να κατακτήσουν πράγματα ή να διεκδικήσουν ήδη κεκτημένα. Και ότι όλα όσα έχουμε είναι υπό αίρεση, ακόμα και η υπέρμετρη καταναλωτική ψυχοπαθογένεια. Και τούτο δεν είναι φιλολογικό: όποιος και να κυβερνήσει μετά τις εκλογές έχει να αντιμετωπίσει μια πολύ πιθανή χρεοκοπία της χώρας. Και χρεοκοπία σημαίνει περικοπές μισθών. Απτή πραγματικότητα λοιπόν και όχι ζεν μπανανόφλουδες.

Οπότε τι κάνουμε; Εκείνο που χρειάζεται είναι να το βουλώνει κανείς που και που και να ακούει. Με σοβαρότητα και ψυχραιμία και φυσικά προσπαθώντας να κατανοήσει ότι έχει ελλειπτικές απόψεις ή συνήθως αυτό που θα πει είναι μίμηση απόψεων άλλων. Και διαβάζουμε και κανά βιβλίο. Και ανοίγουμε και καμιά φυλλάδα πέρα από τις αστικές. Και μιλάμε και με καναν άνθρωπο αιρετικό, που δεν εμπεδώνει την κυρίαρχη νοοτροπία μπας και φρεσκαριστεί ο εγκέφαλος. Και προσπαθούμε να σκεφτούμε την πολιτική αλλά και την κοινωνία στη δημοκρατία ως ούτως ή άλλως συγκρουσιακές και άρα δύσκολες και όμορφες. Και ναι ισχύει και θα ισχύει ότι η διάκριση αριστεράς και δεξιάς υπάρχει και κάπου εκεί μέσα είμαστε όλοι. Αλλά όλοι. Και όταν σου μιλάνε για -ισμούς (αναρχισμός, κομμουνισμός, σοσιαλισμός, φιλελευθερισμός, νεοφιλελευθερισμός, φασισμός, ρατσισμός) δεν είναι τουβλάκια σε λέγκο, αλλά πραγματικότητες που συνέχουν τη ζωή σου και εσωκλείουν τεράστιες φιλοσοφικές επεξεργασίες έτσι ώστε να ηγεμονεύσουν. Και το τελευταίο: με την αποχή το μόνο που κερδίζει κανείς είναι να αφήνει τους άλλους να αποφασίζουν γι’αυτόν(χιλιοφορεμένο αλλά τι να κάνουμε ισχύει απόλυτα), εκτός και αν κάνει κοινωνική επανάσταση μαζί με όλους τους απέχοντες: εκεί θα πάω και γω μαζί του, δεν είναι οι εκλογές το πολιτικό μου φετίχ. Άλλωστε, αυτό είναι και το πρόβλημα των αριστερών που σκανιάζουμε περί εκλογών: δεν εμφανιζόμαστε μόνο σε εκλογές, είμαστε συνεχώς στις διεργασίες της κοινωνίας, και θα συνεχίζουμε να είμαστε. Περισσότερα όμως για την Αριστερά, τις παπαριές και τα καλά της, στο επόμενο.

Υ.Γ. Στην αστική δημοκρατία οι εκλογές συμβαίνουν για την κοινοβουλευτική αντιπροσώπευση. Αυτούς τους θεσμούς έχουμε. Και μέχρι στιγμής τα αιτήματα των πολιτών (inputs) προς την πολιτική κοινωνία μεταβιβάζονται και με τον εκλογικό τρόπο. Μέχρι να θεσμοθετήσουμε αμεσοδημοκρατικές ομορφιές, οι εκλογές θα υπάρχουν και θα κυβερνούν τις ζωές μας με τα αποτελέσματα τους. Με αυτήν την έννοια η αποχή είναι μη πολιτική πράξη: γιατί δεν έχει αιτήματα ή προτάσεις για το όποιο άλλο που ζητάει, αν τελικά ζητάει κάτι.

Μόνιμος σύνδεσμος Σχολιάστε

Eκλογική αποχή : η πιο μαζική και φυσική πολιτική συμπεριφορά των πολιτών

Νοέμβριος 26, 2009 at 16:46 (Εκλογές- Αριστερά) (, , )

Βασίλης Ν. Ρόγγας, Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου 2009

 

Τον τελευταίο καιρό στις πολιτικές κουβέντες με φίλους και γνωστούς έχω κατευνάσει, όσο μπορώ λόγω ορμέμφυτης διάθεσης υπεράσπισης των προκείμενων μου, την υπεράσπιση της δικής μού πολιτικής και παραταξιακής πραγματικότητας όχι για λόγους τακτικής ώστε να πείσω ως άνθρωπος που ξέρει να ακούει (που μου λένε ότι είμαι), αλλά κυρίως για να καταλάβω εμπειρικά γιατί μεγάλο μέρος εξ αυτών δε ψηφίζει ή πάει να ψηφίσει με μισή καρδιά. Είναι ίσως λογικό και προφανές ότι οι περισσότεροι άνθρωποι που συναναστρέφομαι είναι άνθρωποι που κινούνται γύρω από το χώρο του συριζα ή ανήκουν σε αυτό που πολλοί έχουν ονοματίσει πολιτισμική αριστερά. Αυτό δε σημαίνει ότι δε συνομιλώ με άλλους, απολίτικούς ή και μετριοπαθείς δεξιούς ή κεντρώους: η γνώμη και των δυο ομάδων πολιτών διαπιστώνω ότι σαφώς συγκλίνει.

Τα επιχειρήματα που, συνήθως άτακτα, μεταχειρίζονται οι περισσότεροι συνομιλητές μου έχουν να κάνουν με πραγματικότητες που τα περισσότερα κομματικά μέλη αγνοούν ή θέλουν να αγνοούν. Οι πολίτες, έτσι όπως εγώ τους αντιλαμβάνομαι, διαπιστώνουν το γνωστό στους πολιτικούς επιστήμονες κενό πολιτικής αντιπροσώπευσης των υπαρχόντων κομμάτων σε σχέση με τις προσδοκίες του καθενός από εμάς ξεχωριστά. Αλλιώς: η κοινωνία των πολιτών δεν αντιλαμβάνεται την πολιτική κοινωνία και τις συσσωματώσεις της (δλδ τα κόμματα ή και τα συνδικάτα) ως φορείς που δυνάμει μπορούν να ικανοποιήσουν τις ανάγκες τους, αλλά συλλήβδην ως ένα σάπιο κατεστημένο πολιτικάντηδων και κομματαρχών που διαγκωνίζονται μεταξύ τους για το μερίδιο πολιτικής εξουσίας που θέλουν να τους αναλογεί. Και, τουλάχιστον για εμένα που δεν πιστεύω ότι ονειροβατώ σε μια υπερβατική θεώρηση που διαπιστώνει ότι οι πολίτες είναι στεγνά μαλάκες, είναι εύλογη αυτή η ανάλυση.

Τι πραγματικά συμβαίνει; Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα και ευρύτερα στην Ευρώπη και τον κόσμο έχουν απαξιωθεί εδώ και τουλάχιστον τριάντα χρόνια. Και φυσικά η υπαιτιότητα είναι και δική τους. Δεν υπάρχουν πια οι πεπεισμένες μάζες που ενισχύουν εμφατικά τις παρατάξεις : τα κομματικά μέλη όλων των κομμάτων της Ευρώπης έχουν μέσο όρο ηλικίας τουλάχιστον τα 40, ενώ εγγραφή νέων μελών γίνεται σπάνια και σε μικρούς αριθμούς ή και ποτέ Εν πολλοίς τα κόμματα αναπαράγονται ως μηχανισμοί λόγω του ότι κάθε τέτοιου είδους οργανισμός είναι σχεδόν αδύνατο να αυτοαναιρεθεί. Παράλληλα, εκλείπουν λίγο λίγο οι μεγάλες ιδεολογικές και πολιτικά πρακτικές διαφορές μεταξύ των μεγάλων κεντροδεξιών και κεντροαριστερών κομμάτων που συνήθως κυβερνούν, με αποτέλεσμα οι πολίτες να μην μπορούν να εγκολπώσουν μια διακριτή (και γι’αυτό ισχυρή) πολιτική ταυτότητα. Ακόμα και η Αριστερά με το μεγάλο ηθικό της έρεισμα αν δεν αυτοκαταστρέφεται σε διασπάσεις εδώ και 2 αιώνες , μετά την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού το 1991, δεν έχει πείσει ότι έχει βρει (και εν πολλοίς δεν έχει βρει) νέα εργαλεία ανάλυσης της πραγματικότητας και ομαλής ταξικής απελευθέρωσης των πολιτών.

Οι πολίτες με άλλα λόγια έχουν δίκιο σε αυτά που σκέφτονται. Βοηθούσης και της κενής υπερπληροφόρησης που πολλοί από αυτούς λαμβάνουν, δεν είναι δύσκολο να μη μπορούν και να μη θέλουν στην τελική να διαπιστώσουν σε ποια ιδεολογία ή πολιτική πρακτική κόμματος μπορούν να αντιστοιχίσουν μέρος ή και όλον τον εαυτό τους.
Θα μπορούσε αυτό να αλλάξει; Χρειάζεται δουλειά με την οποία δεν είμαι καθόλου σίγουρος ότι τα δυο μέρη (πολιτική κοινωνία και κοινωνία των πολιτών) θέλουν να καταπιαστούν εκτός από ορισμένες εξαιρέσεις. Και δε θα ήθελα να αναφερθώ στους πολίτες σε αυτό το σημείωμα, αλλά κυρίως στα κόμματα. Κάθε κομματικός σχηματισμός εμπεδώνει μια ούτως ή αλλιώς γραφειοκρατική ιεραρχία. Στα μεγαλύτερα κόμματα δε, υφίστανται και συγκεκριμένες φατρίες που δεν έχουν καθόλου να κάνουν με ιδεολογικές διαφορές, αλλά με την πάντα παρούσα κούρσα για την ηγεσία. Σε σχεδόν όλα τα κόμματα λειτουργεί ο παλιός και καλός δημοκρατικός συγκεντρωτισμός (οι εκάστοτε αποφάσεις του κόμματος εφόσον ψηφιστούν εφαρμόζονται από όλους ακόμα και τους διαφωνούντες), αλλά και η διάσταση στελεχών/απλών μελών ως αντιστοιχία πολιτικής σκέψης/πρακτικής εφαρμογής ή με άλλα λόγια ηγεμόνες και πρόβατα. Εκτός αυτού τα κόμματα είναι αρχηγοκεντρικά και στην ελληνική περίπτωση οικογενειοκρατικά.

Τέτοιες κομματικές πρακτικές σίγουρα δε μπορούν να εμπνεύσουν μεγάλο μέρος των πολιτών που δεν έχουν πελατειακές ή οικογενειακές εξαρτήσεις από κόμματα. Άλλωστε, τα δημοκρατικά κόμματα νοούνται από τους πολίτες ως αναποτελεσματικά ή υπερβολικά ελευθεριακά για αυτό που χρειάζεται η άσκηση της πολιτικής (τρανό παράδειγμα ο συριζα).Που καταλήγει όλο αυτό; Οι πολίτες που δεν έχουν συγκεκριμένες ιδεολογικές συνδηλώσεις και παραταξιακές αναφορές, δεν ασχολούνται. Πολύ απλά το παίγνιο εναλλαγής των κομμάτων στην εξουσία τους κουράζει, δε τους ενδιαφέρει πια να το καταλάβουν, τα μυρίστηκαν ότι είναι ούτως ή άλλως στρεβλό. Τα κόμματα δεν μπορούν με τις σημερινές τους δομές να εκπροσωπήσουν τους πολίτες στους ήδη σαθρούς θεσμούς. Εμμένουν σε μια παλαιοκομματική λογική στράτευσης και δεν ανέχονται να συνδυάσουν τη δέουσα δοσολογία δομών, δικτύων και μεμονωμένων ατόμων σε μια πρωτοπόρα πολιτική ενοποίηση.

Με αυτήν την έννοια οι πολίτες έχουν δίκιο. Μπορούν και χρειάζεται να δυσπιστούν έναντι συλλογικοτήτων που στέριωσαν μια πλατιά αν και ετερόκλητη συμμαχία απονομιμοποίησης του συλλογικού υπέρ του ατομικού δρόμου για την λύση των προβλημάτων. Σύντροφοι μου οι πολίτες έχουν δίκιο. Και αυτό δεν εκβάλλει από μια αντίληψη που λέει ότι ο λαός έχει πάντα δίκιο, αλλά εμείς, οι πολιτικοί δρώντες απλόχερα ξοδέψαμε τα όποια θετικά ερείσματα έχει η συλλογική δράση. Και δη για τους αριστερούς όπου η θεμελίωση της ελευθερίας περνά από την κοινωνική ζωντάνια. Αλλά θα επανέλθω.

Μόνιμος σύνδεσμος Σχολιάστε

Ψυχολογία ξεχωριστών ανθρώπων: μια (αναγκαστικά) ατελής γραφή

Νοέμβριος 26, 2009 at 16:44 (Γενικά, Ψυχολογία) ()

Βασίλης Ν. Ρόγγας, Τρίτη 1 Σεπτεμβρίου 2009

 

Δε μπορεί κανένας να πιάσει ένα τόσο ευρύ θέμα με μια σημείωση στο φέισμπουκ. Η ψυχολογία και κατ’ επέκταση η εσωτερική δυναμική της προσωπικής διαδρομής του καθενός που εμφορείται από όλων των ειδών τις αγγυλώσεις και ταυτόχρονα τους προωθητήρες του παρελθόντος είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να αναλυθεί μεταξύ τυριού και αχλαδιού.

Μόνο να ψηλαφίσει θα μπορούσε κανείς και πάλι με την από τα πριν βεβαιότητα(και γι’αυτό αγκωνάρι γενικότητας) της ελλειπτικότητας από την οποία σίγουρα θα διακρίνεται η ανάλυση του. Δε θα ήθελα να μακρυγορήσω, αλλά απλά επειδή τυχαία μπορείς να συμπεράνεις διάφορα γνωρίζοντας προσωπικότητες, έχει την αξία του να διατυπωθούν ορισμένα από αυτά. Παρόλο το διάβασμα του Φρόιντ, του Λακάν, του Φρόμ, του Ράιχ κλπ κλπ(ναι και του Γιάλομ) ακόμα υπάρχουν ζητήματα που εκπλήσσουν.

Θα το πιάσω μόνο γενικά λοιπόν. Οι άνθρωποι μαθαίνουν να υπεισέρχονται σε έργα και πάρεργα πολλές φορές μη μπορώντας να σταθμίσουν το ουσιώδες από το επουσιώδες. Με άλλα λόγια δεν αφιερώνονται σε συγκεκριμένες συναισθηματικές και υλικές διαδικασίες (δουλειά, επιστήμη, τέχνη, έρωτα) από επιλογή, αλλά γιατί έτσι χρειάζεται. Το φταίξιμο δεν είναι μόνο δικό τους, αλλά έχει να κάνει με την κυριαρχία και την υποταγή σε νόρμες. Και από αυτές (τις νόρμες) δε ξεφεύγει κανείς ολότελα (άσχετο, αλλά εδώ έγκειται και η ματαιότητα του τρόπου ζωής και πολιτικής δράσης των περισσοτέρων ελλήνων αναρχικών, που θαρρούν οτι μπορούν να ζήσουν εκτός συστήματος).

Ας πιάσουμε λοιπόν αυτούς που νιώθουν οτι με ένα τρόπο ξέφυγαν ή προσπαθούν προς αυτή την κατεύθυνση, χωρίς να εξετάσουμε τώρα δα τα κίνητρα τους(η ελλειπτικότητα που λέγαμε). Για να δημιουργήσουν αυτό που ονοματίσαμε ‘Έργο», και σε αυτό να δώθει με το πέρας κάποιου χρόνου μια κάποια αυταξία, χρειάζεται να κανοναρχήσουν ενάντια ή και παράλληλα με τους κυρίαρχους ηθικούς ή και άλλους νόμους. Αυτό ενέχει τον κίνδυνο να συντελέσουν άθελα τους στην στρεβλή διάρθρωση ενός κώδικα συμπεριφοράς και τρόπου ζωής που είναι τόσο αλλότριος από τον κυρίαρχο, έτσι ώστε όχι μόνο σε καμία περίπτωση να μη μπορούν να «ενταχθούν» εντός πλαισίου, εντός συστήματος, αλλά και η καινούργια δημιουργία να χρειάζεται δυσανάλογα πολλούς πόρους (ψυχολογικούς, υλικούς κλπ), που είναι σχεδόν νομοτέλεια ότι δε θα μπορέσουν να ανταπεξέλθουν.

Συνήθως έχουμε δυο τινά: η την προσπάθεια δημιουργίας άλλου προτύπου μαζί με άλλους σε μια χαλαρή ή και ρωμαλέα συλλογικότητα ή την προσπάθεια εμπέδωσης αυτής της διαφορετικότητας ατομικά, εσωτερικά. Στη δεύτερη περίπτωση οι άνθρωποι έχουν χάσει. Και οι όροι ήττας είναι δυσβάσταχτοι ψυχολογικά γιατί ως αγελαία ζώα δε μπορούμε απλά να βγούμε εκτός πλαισίου μονάχοι. Χρειάζονται πολλοί. Αυτός είναι και ο λόγος δημιουργίας των κάθε είδους πια συλλογικοτήτων της κοινωνιας των πολιτών για μια σειρά απίθανους λόγους, στους σημερινούς καιρούς. Παρόλα αυτά, συνήθως μεγάλες προσωπικότητες της τέχνης είναι ακριβώς αυτές οι δεύτερες που περιγράψαμε.

Χμ, και που το πάω τελικά; Η βίωση της όντως ζωής είναι κάτι προσωπικό, κάτι που θεσμικά δε μπορεί να εφαρμοστεί με νόμους και όμως αυτοί οι νόμοι είναι μέρος των παραγόντων που συνθέτουν τις προσωπικότητες. Σε ιδιωτικές κουβέντες έχω πει ότι δε γνωρίζω καμία ολοκληρωμένη προσωπικότητα. Όμως στους χώρους που κινούμαι γνωρίζω δεκάδες ανθρώπους ξεχωριστούς, χαρισματικούς, μελαγχολικούς κια χαρούμενους. Αυτούς που από τα πριν είπαμε ότι ζουν ή θέλουν να ζουν εκτός πλασίου. Η λύση για την ψυχική οικονομία τέτοιου τύπου ανθρώπων, αν χρειάζεται μια τέτοια, είναι να καταστήσουν σαφές στους εαυτούς τους ότι μόνοι δε μπορούν. Και ότι χρειάζονται πολλοί. Και ‘για να γυρίσει ο ήλιος’ και για οτιδήποτε άλλο. Και όλο αυτό προυποθέτει την συναισθηματική πληρότητα, η οποία μπορεί να έχει τα ups and downs, αλλά εικονοποιώντας την θα μπορούσαμε να την παρομοιάσουμε με τη σιγουρία για το επόμενο κύμα που θα σκάσει στην ακτή.

Αλλιώς: η εφαρμογή μοντέλων ψυχαναλυτικής διείσδυσης σε ξεχωριστές προσωπικότητες χρειάζεται και τη συγκατάθεση τους. Χρειάζονται οι όροι αποδοχής. Και όρος κύριος μπορεί να είναι η συμπάθεια, ο έρωτας, η αγάπη, η κοινή ιδεολογία κλπ κλπ. Αυτά είναι τα δομικά στοιχεία, η βάση, μιας αγαστής σχέσης, σαφώς με τις αντιπαραθέσεις της. Το λεπτό σημείο αυτής της κατάδυσης στην προσωπικότητα του Άλλου (φίλου, ερωτικού συντόφου) είναι ο τρόπος επαναπροσδιορισμού του δέοντος. Και αυτό δεν είναι ίδιο για τον καθένα, ούτε έχει έναν και μοναδικό τρόπο. Έχει περίπου 6.000.000.000, όσοι περίπου και οι άνθρωποι στον πλανήτη, που με έναν τρόπο θέλουν να έιναι ξεχωριστοί.

Υ.Γ. Αυτο δε συνιστά ένα σχετικισμό στην ανάλυση του τύπου: «όλοι είναι ξεχωριστοί, δεν υπάρχει περίπτωση προσσέγισης του Άλλου». το αντίθετο μάλιστα. Αλλά μάλλον θα επανέλθω. Χρωστάω και κάτι ψιλά για την Ικαρία.

Μόνιμος σύνδεσμος Σχολιάστε

Next page »