Λες και δε θα γελάσουμε εμείς στο τέλος

Μαρτίου 15, 2013 at 16:35 (Γενικά- Αριστερά, Κοινωνικά Κινήματα, Ψυχολογία) (, , )

του Βασίλη Ρόγγα
Αρκετές φορές παρασυρόμαστε  περιμένοντας καταλυσμιαίες αλλαγές στη συλλογική ζωή σε λίγο χρόνο.
Ας είναι εντελώς σαφές: η προσπάθεια για μεταλλαγή του βίου με όρους δικαιοσύνης δε μπορεί ποτέ να τελειώσει.
Οι κυρίαρχοι αυτού του κόσμου  δε θα παραδώσουν στην κοινωνία τις τύχες της μετά από μια τεράστια συγκρουσιακή μας πορεία, ύστερα από μια γενική πολιτική απεργία διαρκείας, αφού πάρουμε τις εκλογές και άλλα τέτοια φαιδρά.
Νέες μικροεξουσίες θα υψώνονται, θα θελήσουν να αναδειχτούν μετά από κάθε μας νίκη. Γραφειοκράτες και φοβισμένοι, υπερεπαναστάτες που θα ζητάνε να πάνε πέρα από τη θέληση των πολλών, μεγαλύτερης ηλικίας πάντα εξουσιαστές που δε θα αντέχουν ποτέ να μην είναι μέσα στα πράγματα.
Όμως σήμερα βρισκόμαστε πιο πίσω από μια νίκη όποιου είδους.
Και το βλέπεις  καθημερινά ότι η κινηματική σιγή απογοητεύει. Χιλιάδες κόσμος θέλει να αναζητήσει τις αιτίες σε κάτι εξωτερικό, κάτι από πάνω, στην ηγεσία του συριζα, «στο ζαβό το ριζικό μας», στον έλληνα του καναπέ.
Τι νομίζεις αλήθεια πώς είναι η αντίσταση; Δε στο μαθαίνει κανένα κινηματικό πανεπιστήμιο γιατί δεν υπάρχει.  Είναι αυτή που μαζί θα επινοήσουμε, γιατί αλλιώς  η οργή από τα απανωτά χτυπήματα θα γίνεται αδράνεια και έπειτα θλίψη.
Έτσι το περιέγραφαν για τη γενιά της Κατοχής που αντιστάθηκε:
«Αν στην οπισθοδρόμηση βλέπουμε μια πορεία απώλειας του “ανθρώπινου”, στην αντίσταση αντίθετα πιστοποιούμε μια αντίθετη κίνηση, ένα προοδευτικό “εξανθρωπισμό”. Με την ψυχολογία της αντίστασης ξεπερνιότανε η ψυχολογική τυραννία του άγχους κι η ανήκουστη οπισθοδρόμηση της προσωπικότητας από την αδυσώπητη δράση της τρομοκρατίας και της πείνας. […] Η δυσάρεστη, αγχώδης συναισθηματική τάση ελαττωνότανε όσο μεταμορφωνότανε σε συνειδητοποιημένη δράση»*
Στον κόσμο μας, στη γενιά αυτή που είναι νέα, στην επόμενη που μεγαλώνει και στην προηγούμενη που δεν παραδόθηκε λαχαίνει  το μεγαλύτερο μέρος του  χρέους.
Αν δεν αναστήσουμε εμείς το φως, από το σκοτάδι που όλο και πιο βαθύ θα γίνεται, κανένας άλλος δε θα μπορέσει.
Και είναι εδώ που για πάνω από μια δεκαετία είμαστε στο κλαρί, που περιφερόμαστε από αγώνα σε αγώνα, από κατάληψη σε συνέλευση, από πορεία σε σωματείο, από τη συλλογικότητα στις συγκρούσεις, από τα γράμματα στις βαθιές κουβέντες.
Αλλού στην Ευρώπη δεν έχει τόσους πεισμένους, τόσες ψημένες αγωνίστριες.
Ο από δω κόσμος γνώριζε, γνωρίζει με ενάργια τι συμβαίνει και τι μέλλει να συμβεί χωρίς την αντίσταση. Δε ζητάμε για εμάς τίποτα,  όχι από καμιά αγιότητα, αλλά γιατί έτσι μας έμαθε ένας φίλος που δεν τον ξέρουμε –ούτε καν στο πρόσωπο- όμως τον γνωρίζουμε και νοερά περπατάμε μαζί του στους δρόμους : «Τίποτα για μας, όλα για όλους»**.
 
Θέλουμε να γελάσουν οι γονείς μας, που χρόνια κόπιασαν να μας μεγαλώσουν. Τα αδέρφια μας να έχουν δουλείες, οι μετανάστες να ναι ίσοι μας, τα παιδιά να πηγαίνουν χορτάτα στα σχολεία, τα σπίτια μας να είναι ζεστά.
Όχι, δε ζητάμε μόνο αυτά. Ζητάμε να ορίζουμε τις ζωές μας εμείς και αυτό φτάνει στην άκρη του μόνο αν αλλάξει ριζικά όλη η κοινωνία.
Να οριστεί η αλληλεγγύη, η ικανοποίηση των αναγκών ως το κίνητρο της συλλογικής δημιουργίας.
Θέλουμε τα πάντα, τώρα περισσότερο από ποτέ, τώρα που θέλουν να μας τα πάρουν όλα.
Όταν αγωνιζόμαστε εμείς έχουμε άγρια χαρά κι ας είναι οι στιγμές πιο κρίσιμες από ποτέ. Γιατί «δεν πολεμάς το σκοτάδι με σκοτάδι. Μόνο με το φως μπορείς».
Οι εποχές θα γίνουν ακόμα πιο άγριες. Μην απογοητεύεσαι, είναι μάταιο. Έλα να γελάσουμε μαζί, γκρεμίζοντας αυτόν τον κόσμο. Δεν έχεις να χάσεις τίποτε, παρά μόνο τη θλίψη σου.
Θα μας βρεις παντού.
*Φ. Σκούρας, Α. Χατζηδήμος, Α. Καλούτσης, Γ. Παπαδημητρίου, Η ψυχοπαθολογία, σ. 267
 ** Το σύνθημα είναι των Ζαπατίστας στο Μεξικό. Ο φίλος μας είναι ο Subcomandante Marcos.
Advertisements

Μόνιμος σύνδεσμος Σχολιάστε

Ψυχολογία ξεχωριστών ανθρώπων: μια (αναγκαστικά) ατελής γραφή

Νοέμβριος 26, 2009 at 16:44 (Γενικά, Ψυχολογία) ()

Βασίλης Ν. Ρόγγας, Τρίτη 1 Σεπτεμβρίου 2009

 

Δε μπορεί κανένας να πιάσει ένα τόσο ευρύ θέμα με μια σημείωση στο φέισμπουκ. Η ψυχολογία και κατ’ επέκταση η εσωτερική δυναμική της προσωπικής διαδρομής του καθενός που εμφορείται από όλων των ειδών τις αγγυλώσεις και ταυτόχρονα τους προωθητήρες του παρελθόντος είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να αναλυθεί μεταξύ τυριού και αχλαδιού.

Μόνο να ψηλαφίσει θα μπορούσε κανείς και πάλι με την από τα πριν βεβαιότητα(και γι’αυτό αγκωνάρι γενικότητας) της ελλειπτικότητας από την οποία σίγουρα θα διακρίνεται η ανάλυση του. Δε θα ήθελα να μακρυγορήσω, αλλά απλά επειδή τυχαία μπορείς να συμπεράνεις διάφορα γνωρίζοντας προσωπικότητες, έχει την αξία του να διατυπωθούν ορισμένα από αυτά. Παρόλο το διάβασμα του Φρόιντ, του Λακάν, του Φρόμ, του Ράιχ κλπ κλπ(ναι και του Γιάλομ) ακόμα υπάρχουν ζητήματα που εκπλήσσουν.

Θα το πιάσω μόνο γενικά λοιπόν. Οι άνθρωποι μαθαίνουν να υπεισέρχονται σε έργα και πάρεργα πολλές φορές μη μπορώντας να σταθμίσουν το ουσιώδες από το επουσιώδες. Με άλλα λόγια δεν αφιερώνονται σε συγκεκριμένες συναισθηματικές και υλικές διαδικασίες (δουλειά, επιστήμη, τέχνη, έρωτα) από επιλογή, αλλά γιατί έτσι χρειάζεται. Το φταίξιμο δεν είναι μόνο δικό τους, αλλά έχει να κάνει με την κυριαρχία και την υποταγή σε νόρμες. Και από αυτές (τις νόρμες) δε ξεφεύγει κανείς ολότελα (άσχετο, αλλά εδώ έγκειται και η ματαιότητα του τρόπου ζωής και πολιτικής δράσης των περισσοτέρων ελλήνων αναρχικών, που θαρρούν οτι μπορούν να ζήσουν εκτός συστήματος).

Ας πιάσουμε λοιπόν αυτούς που νιώθουν οτι με ένα τρόπο ξέφυγαν ή προσπαθούν προς αυτή την κατεύθυνση, χωρίς να εξετάσουμε τώρα δα τα κίνητρα τους(η ελλειπτικότητα που λέγαμε). Για να δημιουργήσουν αυτό που ονοματίσαμε ‘Έργο», και σε αυτό να δώθει με το πέρας κάποιου χρόνου μια κάποια αυταξία, χρειάζεται να κανοναρχήσουν ενάντια ή και παράλληλα με τους κυρίαρχους ηθικούς ή και άλλους νόμους. Αυτό ενέχει τον κίνδυνο να συντελέσουν άθελα τους στην στρεβλή διάρθρωση ενός κώδικα συμπεριφοράς και τρόπου ζωής που είναι τόσο αλλότριος από τον κυρίαρχο, έτσι ώστε όχι μόνο σε καμία περίπτωση να μη μπορούν να «ενταχθούν» εντός πλαισίου, εντός συστήματος, αλλά και η καινούργια δημιουργία να χρειάζεται δυσανάλογα πολλούς πόρους (ψυχολογικούς, υλικούς κλπ), που είναι σχεδόν νομοτέλεια ότι δε θα μπορέσουν να ανταπεξέλθουν.

Συνήθως έχουμε δυο τινά: η την προσπάθεια δημιουργίας άλλου προτύπου μαζί με άλλους σε μια χαλαρή ή και ρωμαλέα συλλογικότητα ή την προσπάθεια εμπέδωσης αυτής της διαφορετικότητας ατομικά, εσωτερικά. Στη δεύτερη περίπτωση οι άνθρωποι έχουν χάσει. Και οι όροι ήττας είναι δυσβάσταχτοι ψυχολογικά γιατί ως αγελαία ζώα δε μπορούμε απλά να βγούμε εκτός πλαισίου μονάχοι. Χρειάζονται πολλοί. Αυτός είναι και ο λόγος δημιουργίας των κάθε είδους πια συλλογικοτήτων της κοινωνιας των πολιτών για μια σειρά απίθανους λόγους, στους σημερινούς καιρούς. Παρόλα αυτά, συνήθως μεγάλες προσωπικότητες της τέχνης είναι ακριβώς αυτές οι δεύτερες που περιγράψαμε.

Χμ, και που το πάω τελικά; Η βίωση της όντως ζωής είναι κάτι προσωπικό, κάτι που θεσμικά δε μπορεί να εφαρμοστεί με νόμους και όμως αυτοί οι νόμοι είναι μέρος των παραγόντων που συνθέτουν τις προσωπικότητες. Σε ιδιωτικές κουβέντες έχω πει ότι δε γνωρίζω καμία ολοκληρωμένη προσωπικότητα. Όμως στους χώρους που κινούμαι γνωρίζω δεκάδες ανθρώπους ξεχωριστούς, χαρισματικούς, μελαγχολικούς κια χαρούμενους. Αυτούς που από τα πριν είπαμε ότι ζουν ή θέλουν να ζουν εκτός πλασίου. Η λύση για την ψυχική οικονομία τέτοιου τύπου ανθρώπων, αν χρειάζεται μια τέτοια, είναι να καταστήσουν σαφές στους εαυτούς τους ότι μόνοι δε μπορούν. Και ότι χρειάζονται πολλοί. Και ‘για να γυρίσει ο ήλιος’ και για οτιδήποτε άλλο. Και όλο αυτό προυποθέτει την συναισθηματική πληρότητα, η οποία μπορεί να έχει τα ups and downs, αλλά εικονοποιώντας την θα μπορούσαμε να την παρομοιάσουμε με τη σιγουρία για το επόμενο κύμα που θα σκάσει στην ακτή.

Αλλιώς: η εφαρμογή μοντέλων ψυχαναλυτικής διείσδυσης σε ξεχωριστές προσωπικότητες χρειάζεται και τη συγκατάθεση τους. Χρειάζονται οι όροι αποδοχής. Και όρος κύριος μπορεί να είναι η συμπάθεια, ο έρωτας, η αγάπη, η κοινή ιδεολογία κλπ κλπ. Αυτά είναι τα δομικά στοιχεία, η βάση, μιας αγαστής σχέσης, σαφώς με τις αντιπαραθέσεις της. Το λεπτό σημείο αυτής της κατάδυσης στην προσωπικότητα του Άλλου (φίλου, ερωτικού συντόφου) είναι ο τρόπος επαναπροσδιορισμού του δέοντος. Και αυτό δεν είναι ίδιο για τον καθένα, ούτε έχει έναν και μοναδικό τρόπο. Έχει περίπου 6.000.000.000, όσοι περίπου και οι άνθρωποι στον πλανήτη, που με έναν τρόπο θέλουν να έιναι ξεχωριστοί.

Υ.Γ. Αυτο δε συνιστά ένα σχετικισμό στην ανάλυση του τύπου: «όλοι είναι ξεχωριστοί, δεν υπάρχει περίπτωση προσσέγισης του Άλλου». το αντίθετο μάλιστα. Αλλά μάλλον θα επανέλθω. Χρωστάω και κάτι ψιλά για την Ικαρία.

Μόνιμος σύνδεσμος Σχολιάστε